Edutapia

Wszyscy dorośli byli kiedyś dziećmi, ale niewielu z nich pamięta o tym.

Antoine de Saint-Exupéry – Mały Książę

Autyzm


 

Dzisiaj obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu, który rozpoczyna Miesiąc Autyzmu. 
Czym właściwie jest autyzm? Czy Leo Kanner opisał pierwsze przypadki? Czy wszystkie osoby autystyczne są takie same?  Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w tym artykule. 


Krótka historia autyzmu 

Przyjęło się, że historia autyzmu rozpoczyna się dopiero w 1943 roku, kiedy pediatra Leo Kanner po raz pierwszy opisuje go jako zespół chorobowy. Nie do końca jest to prawdą. Pierwszy opisany przypadek autyzmu (choć jeszcze się tak nie nazywał i nikt nie wiedział, że istnieje coś takiego jak zaburzenie) należy do Herodota – greckiego historyka, żyjącego w V w.p.n.e. Według niego król Lidyjczyków miał dwóch synów. Jeden z nich wykazywał zachowania, które dzisiaj nazwalibyśmy autystycznymi. Na początku renesansu Luter opisał przypadek dziecka opętanego przez diabła, a 250 lat później brytyjski lekarz John Haslam opisał identyczne objawy przyznając, że jest całkowicie bezsilny wobec tej choroby. Przypadek swojego pacjenta opisał w 1809 roku w dziele „Obserwacje na temat obłędu i melancholii wraz z uwagami praktycznymi na temat tych chorób”. Zachowanie opisanego chłopca spełniało wszystkie kryteria diagnostyczne obecnie przyjęte w DSM-V. Kolejne przypadki zanotowało wielu lekarzy z całego świata na przestrzeni kolejnych lat (wielu z nich przypisywało je schizofrenii i demencji), aż w końcu nastał rok 1943, w którym Leo Kanner opublikował swoją pracę. Zdobyła ona uznanie w kręgach naukowych. Opisywał jedenaścioro dzieci (ośmiu chłopców i trzy dziewczynki) poniżej 11 roku życia, które łączyły wspólne komponenty tworzące zespół zaburzeń. W 1971 roku w Waszyngtonie zaczęto wydawać kwartalnik dedykowany problematyce psychoz dziecięcych i autyzmu.  
Przez pierwsze dziesięciolecia po publikacji pracy Kannera uważano, że autyzm ma podłoże psychogenne, czyli takie, którego przyczyna leży w nieprawidłowych relacjach rodzinnych, szczególnie z matką. W tamtych czasach używano określenia „zimne matki”. Następnie próbowano powiązać autyzm z niepełnosprawnością intelektualną. W końcu uznano, że są to dwa odrębne problemy rozwojowe, jednak mogą się ze sobą sprzężać i występować razem. Dzisiaj wiemy, że „zimne matki” to krzywdzący mit, a autyzm i niepełnosprawność intelektualna to dwa różne zaburzenia. W ciągu ostatnich dziesięciu lat nauka na temat autyzmu poszła bardzo do przodu, niestety nadal nie udało się naukowcom odnaleźć przyczyny. 

 

Triada zaburzeń autystycznych

 


Poruszając temat autyzmu opieramy się na triadzie zaburzeń autystycznych. Są to trzy obszary, w których osoby ze spektrum przejawiają trudności. Oczywiście każdy autystyk jest inny i raczej nie zdarza się tak, żeby jedna osoba przejawiała wszystkich zachowań trudnych. Przyjrzyjmy się bliżej każdemu z obszarów. 
 

Komunikacja 
Osoby z autyzmem mają trudności ze zrozumieniem funkcji komunikacji. Często nie mają potrzeby komunikowania się lub nie wiedzą, jak to zrobić. Nie potrafią nawiązywać kontaktu wzrokowego, ani fiksować wzroku na rozmówcy. Również odczytywanie mimiki twarzy, tonu głosu i ironi jest dla nich nie lada wyzwaniem. Bardzo często osoby autystyczne nie potrafią komunikować swoich potrzeb, mówią o sobie w trzeciej osobie i urporczywie powtarzają jakieś słowa lub frazy (echolalie). Nie rozumieją metafor, często nie posiadają poczucia humoru. Ich wypowiedzi wydają się nieadekwatne i chaotyczne. 

Interakcje społeczne 
Osoby z autyzmem wydają się być nieobecne. Często nie zwracają uwagi na ludzi wokół siebie. Nie potrafią inicjować kontaktu oraz go podtrzymywać. Ciężko im zrozumieć emocje, zarówno swoje, jak i drugiej osoby. Mają problemy z nawiązywaniem relacji i zdobywaniem przyjaciół. Dzieci z autyzmem podczas zabawy nie wchodzą w rolę (np. lekarz, weterynarz itd.), nie używają zabawek w kreatywny sposób i nie potrafią bawić się i współpracować w grupie. Nie rozumieją zasad społecznych oraz zasad gier i zabaw. Nie dzielą się swoimi przemyśleniami, osiągnięciami i sukcesami. 

Stereotypowe wzorce zachowań 
Osoby z autyzmem są mało elastyczne. Nie lubią zmian ani niespodzianek, uwielbiają za to stałość. Posiadają bardzo wąskie zainteresowania, o których mogą mówić bez przerwy i nie do końca rozumieją, czemu innych nie pasjonuje to tak samo. W ich ruchach występują manieryzmy, czyli powtarzające się motoryczne sekwencje (np. klaskanie, kiwanie się, stukanie w coś daną ilość razy). 
 

Problemy i zaburzenia współwystępujące

Autyzmowi bardzo często towarzyszą różne problemy i zaburzenia tzw. współwystępujące np.:
Zaburzenia integracji sensorycznej (w 95% przypadków), polegające na problemach z przetwarzaniem informacji zmysłowych (więcej o tym, czym są zaburzenia SI przeczytacie TUTAJ). 
Białe noce, czyli problemy ze snem. 
Zaburzenia odżywiania (głównie alergie i nietolerancje pokarmowe).
- Choroba afektywna dwubiegunowa, czyli zaburzenie psychiczne polegające na przechodzenia z manii do depresji, bez stanu pośredniego (więcej o CHAD przeczytacie TUTAJ)
Epilepsja (zazwyczaj skroniowa).
Nadpobudliwość.
- Umiejętności wyspekowe 
(tzw. sawanci) 
 


Każda osoba ze spektrum autyzmu jest inna i wyjątkowa. Warto przystanąć i zatopić się w ten niesamowity świat. Myślę, że każdy odnajdzie w nim cząstkę siebie. 

 

Barbara Czapska
$model->autorzy->imie . ' ' . $model->autorzy->nazwisko ?>

Diagnosta i terapeuta zaburzeń integracji sensorycznej, pedagog specjalny, specjalista diagnozy i terapii pedagogicznej. Właściciel Edutapii.

www.facebook.com/czapskabarbara